Կան մարդիկ, ովքեր իրենց ապրած կյանքով սրբագործում են իրենց կենսագրությունները՝ այն թողնելով սերունդներին  որպես անջնջելի պատմություն, որպես հպարտություն: Այդ մարդիկ ապրում են սովորական կյանքով, նրանց ամենամեծ հատկանիշը, սակայն, նվիրումն է, որով առանձնանում են շրջապատից: Այդ նվիրումը հերոսացնում է նրանց եւ նրանց անցած ճանապարհը…Սմբատ Թաթոսյանն այդ եզակիներից  էր…

 

Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության ֆակուլտետի ուսանողից նա պիտի զինվոր ու հրամանատար դառնար, գրիչը փոխարիներ զենքով եւ զենքով կերտեր կենսագրության կարևորագույն  էջերը:

 

Երբ հնչեց պատերազմի կոչնակը, Սմբատն առաջիններից էր, ով միացավ հող հայրենի պաշտպանությանը: Կազմակերպեց Արարատի մարզի կամավորական ջոկատները, դարձավ զինվորների ոգին, առաջնորդեց տասնյակ մարտերի, նրանց հետ անցավ դժվարություններով ու հաղթանակներով լի ուղի: Զինակիցների հետ մարտնչեց Երասխավանի պաշտպանական մարտերում, 1990 թվականից մասնակցեց Շահումյանի եւ Բուզլուխի կռիվներին:

 

Թաթուլ Կրպեյանի զոհվելուց հետո, ում հետ շատ մտերիմ էր,  Սմբատը դարձավ նույն ջոկատի հրամանատարը: Թաթուլ Կրպեյանի զոհվելու բոթը մեծ ազդեցություն ունեցավ Սմբատի վրա: Երկար ժամանակ տանջվում էր. «Ինչու՞ հենց Թաթուլը, նա դեռ շատ անելիքներ ուներ մեր ազգի համար…Ինչու՞  նրա փոխարեն ինձ չխլեց թշնամու գնդակը»…

 

Սմբատն 1992-ին մասնակցեց Խոջալույի գործողությանը, Շուշիի, Ասկերանի, Հադրութի, Լաչինի ազատագրմանը: Գետաշեն-Մարտունաշեն ռազմական խորհրդի անդամ էր, զենք-զինամթերքի պատասխանատուն Գետաշենում, Շուշիի առանձնակի գումարտակի առաջին վաշտի գրոհային դասակի հրամանատարը…

 

Թվում էր՝ այսքան երկար ճանապարհից հետո նա պիտի վայելեր հաղթանակի բերկրանքն ու ապրեր այն հողի վրա, որտեղ կերտել է իր փառավոր մարտական ուղին:

 

Սվետա Ագիյանը, ով պատերազմի տարիներին եղել է Քերոլայն Քոքսի թարգմանչուհին, նաեւ շատ մոտիկից ճանաչել է Սմբատին ու նրա զինակից ընկերներին, պատմում է. «Սմբատը քչախոս էր, համեստ, չէր սիրում մի բանը մի քանի անգամ կրկնել: Նա պատկառելի կերպար էր, բոլորը սիրում էին նրան: Սմբատի հետ առաջին անգամ ծանոթացա 1992-ի ապրիլին: Իր ընկերոջ՝ Արշավիրի հետ Հայաստանից նյութական օգնություն էին բերել Ստեփանակերտ, ինձ ճանաչելով ու վստահելով՝ հանձանարարեցին բաժանել կարիքավոր ընտանիքներին:

 

Հրավիրեցի տուն, ռմբակոծության տարափի ձայների տակ երկար զրուցեցինք տղաների հետ: Նրանք ՀՅ Դաշնակցության զինվորներ էին, եկել էին կռվելու հանուն Արցախի: Սմբատը կատակասեր էր, բայց նաեւ զուսպ, ժպիտով խոսում էր: Ասում էր,որ  հավանում է Դաշնակցության գաղափարախոսությունը, Ծրագիրը, ասում էր, որ հավատում է Միացյալ Հայաստանի ստեղծմանը:

 

Տղաները հարցնում էին, թե ոնց են Ստեփանակերտի բնակիչները դիմանում այս վատթար պայմաններին, հարցնում էին նկուղներում ծվարած երեխաների վախի ու սարսափի մասին, ամեն ինչից անհանգստացած էին: Նրանք հնարավորինս օգնություն էին հայթայթում նկուղների մանուկների ու ծերերի համար՝ուտելիք, գուլպաներ, մոմ, լուցկի եւ այլն: Բերում էին, բաժանում էի: Նրանց աչքերում տխրություն էի տեսնում, խոր տխրություն, բայց  նաեւ հավատ կար նրանց աչքերում, նրանք հավատում էին գալիք հաղթանակին: Ես հպարտություն եմ զգում, որ ճանաչում եմ Սմբատին ու նրա ընկերներին: Նրանց հայրենասիրությունը սահմաններ չուներ: Այդ օրերին նրանք արդեն նախապատրաստվում էին Շուշիի գործողությանը, շտապում էին»:

 

Երևանի պետական համալսարանում սովորելու տարիներին Սմբատը ծանոթացավ ապագա կնոջ՝ Մարինեի հետ: Նույն կուրսում էին սովորում: Այնքան նման էին իրար, որ շատերը հարցնում էին՝քույր ու եղբայր ե՞ք: Ամուսնացան, 1986-ին ծնվեց նրանց առաջնեկը՝ Նելլին:

 

Մարինեն ամեն հարցում ամուսնու կողքին էր, թև ու թիկունք էր նրան: 1987-ից զբաղվում էր մանկավարժական գործունեությամբ: 1988-ից  Մարինեն անդամագրվեց Հայ օգնության միության շարքերը:  Միության աշխատանքներին միանալով՝ նպատակ ուներ իր ներդրումն ունենալ հայրենիքի օգնության, հայրենակիցներին օժանդակության, մարդասիրական ծրագրերին:

 

«Պատերազմի ավարտից հետո մենք  ընտանիքով տեղափոխվեցինք  Քաշաթաղի շրջանի Քարեգահ համայնք,-պատմում է դուստրը՝ Նելլին,-հայրս դարձավ համայնքի ղեկավարը, ծնողներս շարունակեցին իրենց մանկավարժական գործունեությունը: Քաշաթաղ տեղափոխվելու հայրիկի որոշմանը հարազատները դեմ էին՝ասում էին՝ ի՞նչ կա այնտեղ, մարդ չկա համարյա, խի ՞ հենց այնտեղ: Հայրս պատասխանում էր՝ իսկ ո՞վ պիտի շենացնի մեր ձեռքով ազատագրված տարածքները, եթե ոչ մենք ինքներս:

 

Իմ ծնողներն ինձ համար օրինակելի կերպարներ են, նրանք միասին ուժ էին, կարողանում էին հաղթահարել ամեն մի խոչընդոտ, չեղածից մի բան ստեղծել, իրենց օրինակով ոգևորել ինձ ու երկու եղբայրներիս: Ես հորս աջ ձեռքն էի, ասում էր՝ դու իմ մեծ տղան ես, պիտի իմ գործը շարունակես: Ես ժպտում էի՝շատ հաճախ չհասկանալով նրա խոսքերի իմաստը: Հիշում եմ՝ երբ եկանք Քարեգահ, ոչ ճանապարհ կար, ոչ էլ՝ կարգին շինություններ, գյուղի դպրոցն էլ չէինք գտնում: Հայրս բարձրացավ մի բարձր տեղ եւ նայեց շուրջբոլորը, որպեսզի դպրոցանման մի շենք գտնի: Ես  այդ  ժամանակ 5-րդ դասարանում էի սովորում: Դպրոցում  5-րդ դասարան չկար, աշակերտ չկար: Երբ  դպրոց գնացի, 5-րդ դասարան բացվեց, մենակ էի սովորում դասարանում»:

 

Նելլին հպարտությամբ է հիշում հորը, հպարտությամբ շեշտում, որ տեսքով ու բնավորությամբ շատ նման է հայրիկին:  «4-5 տարեկան աղջնակ էի, բայց այսօրվա պես հիշում եմ այն պատկերը, թե ինչպես էին առնական ու խրոխտ զինվորները յարխուշտա պարում մեր տանը: Աչքերիս առաջ նրանց հայդուկային կերպարանքներն են, ականջներումս՝ նրանց պարն ու ոտքերի ուժեղ հարվածները»,-պատմում է:

 

Արդեն ազատագրված հող հայրենիում Սմբատը պիտի շարունակեր մանկավարժի եւ ազատագրված տարածքը շենացնելու իր ընտրած ուղին, սակայն նրա նվիրական կյանքը ընդհատվեց ողբերգական ավտովթարի պատճառով:

 

Սմբատ Թաթոսյանը հետմահու արժանացել է «Արիության», «Շուշիի ազատագրման համար» եւ «Երախտագիտության» մեդալների:

 

Անդառնալի կորուստն անզոր եղավ կոտրելու կնոջը: Մարինեն պատվով շարունակեց հերոս ամուսնու կիսատ թողած գործը: Ոչ միայն մենակ տարավ ընտանիքի ամբողջ բեռը, մեծացրեց   երեք զավակներին, այլեւ շարունակեց այն դրվատանքի արժանի գործը, որ սկսել էր ամուսինը:

 

2001 թվականին Մարինեն դարձավ Քարեգահ համայնքի ղեկավարը՝փորձելով կիրառել ամուսնուց ձեռք բերած  ղեկավարի փորձը, իրականացնել նրա կիսատ աշխատանքներն ու ծրագրեը: Մինչ այսօր Մարինեն ղեկավարում է գյուղի համայնքը: Նրա աշխատասիրության շնորհիվ համայնքն այսօր համագործակցում է մի շարք բարեգործական հիմնադրամների հետ, ինչպիսիք են «Հայրենիք» միությունը, «Մոնթե Մելքոնյան»,«Բարի նպատակ»,«Թուֆենկյան» եւ այլն:

 

Քարեգահ համայնքն իր զարգացվածության աստիճանով համարվում է Քաշաթաղի շրջանի լավագույն համայնքներից մեկը: Շրջանի տնտեսության, մշակույթի, սոցիալական ոլորտի վերականգնման ու զարգացման գործում ծանրակշիռ  ավանդի համար Մարինե Պետոյանը բազմիցս արժանացել է պատվոգրերի:  2005 թվականին  ԼՂՀ նախագահի կողմից պարգևատրվել է «Երախտագիտության» մեդալով:

 

Մարինեն նաեւ շարունակել է ամուսնու գաղափարական ճանապարհը.նա այսօր ՀՅԴ անդամ է:

Ասում են՝ ամուսնու պատիվը պահողն ու բարձրացնողը կինն է: Այս առումով Մարինեն արժանի է ակնածանքի, քանզի ոչ միայն ողջ կյանքում սատար է եղել ամուսնուն, այլեւ այսօր պատվով շարունակում է քայլել ամուսնու որդեգրած ճանապարհով՝ ինքն էլ իր բաժին ներդրումն ունենալով հայրենիքի շենացման ու զարգացման պատասխանատու գործում:  

 

Հերմինե ԱՎԱԳՅԱՆ

 

...
կարդալ ավելին
Լրահոս
2015-02-27 21:23:18
Երթ դեպի Արցախ
ՀՅԴ Գերագույն մարմինը կազմակերպել է երկօրյա զորակցական այց դեպի Արցախ:   Փետրվարի 27-ին երթի մասնակիցները` մոտ 1200 հոգի,...
Նախագահ Բակո Սահակյանը փետրվարի 27-ին ընդունել է ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանին:   Հանդիպմանը, որին...
ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի Ներկայացուցիչների պալատը փետրվարի 26-ին ընդունել է Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող...
Ուղիղ 23 տարի առաջ, 1992 թվականի փետրվարի 26-ին հայ կամավորականների իրականացրած փայլուն ռազմագործողության արդյունքում...
Օրերս Արցախ էր այցելել ՀՅԴ Հայ դատի Եվրոպայի հանձնախմբի գրասենյակի ղեկավար  Գասպար Կարապետյանը: Այցի շրջանակներում Գ....
Վաշինգտոնի Հայ դատի հանձնախմբի հաղորդագրության համաձայն՝ Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի...
«Ակօս» թերթի խմբագիր, հայազգի լրագրող Հրանտ Դինքի սպանության գործով Թուրքիայի ոստիկանության բարձրաստիճան պաշտոնյա է...
Հայազգի միլիարդատեր Քըրք Քրքորյանը որոշել է ֆինանսավորել Հայոց ցեղասպանության մասին գեղարվեստական ֆիլմի...
«Սումգայիթը 1915-ի շարունակությունն էր: Եթե յուր ժամանակ թուրքը ստանար իր արժանի հատուցումը, ապա 1988-ի փետրվարի...
Կան մարդիկ, ովքեր իրենց ապրած կյանքով սրբագործում են իրենց կենսագրությունները՝ այն թողնելով սերունդներին  որպես...
Վաշինգտոնում Հայոց ցեղասպանության  100-րդ տարելիցը ամփոփվելու է մայիսի 7-9 կայանալիք եռօրյա հիշատակումով: Բոլոր...
ԼՂՀ մայրաքաղաք Ստեփանակերտում այսօր՝ փետրվարի 26-ին, տեղի կունենա երկու ադրբեջանցի դիվերսանտների՝ Դիլհամ Ասքերովի եւ...
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության մոտ 1200 անդամներ մեկնում են Արցախ:   Սա  զորակցության այց է:   Մեկնում են ՀՅԴ Բյուրոյի եւ...
Ֆրանսայի «Լա Պրովանս» թերթը մեկ ամբողջ հավելված է նվիրել Հայոց Ցեղասպանության հարյուրամյակին: Այս մասին հայտնում...
Իմ քույրեր, ձեր վրա եմ ես հույս դնում: Հայ մայրեր, իմ հույսս ձեր վրա է, դուք պետք է ձեր զավակներին կրթեք, դաստիարակեք և...
Արցախի Հանրապետության վարչապետ Արայիկ Հարությունյանը փետրվարի 25-ին ընդունել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային...
Արծրունին բոլորի պես երազանքներ ուներ. ցանկանում էր  որդի ունենալ, ցանկանում էր, որ պատերազմն ավարտվի ու իր որդին ապրի...
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Նախագահի մամուլի քարտուղար Դավիթ Բաբայանը «տարօրինակ» բառով որակեց ԱՄՆ...
Միացյալ Նահանգների պետքարտուղարության ներկայացուցիչ Ջեն Փսակին փետրվարի 23-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում...
Փետրվարի 23-ին ՀՅԴ Արցախի ԿԿ ներկայացուցիչ Դավիթ Իշխանյանը, Միացյալ Թագավորության ՀՅԴ Հայ Դատի հանձնախմբի անդամ Սեւան...
Հայրենյաց պաշտպանի օրվա առթիվ  Հայ օգնության միությունը հերթական անգամ այցելել էր դիրքեր՝ շնորհավորելու առաջին գծում...
Փետրվարի 22-ին ՀՅԴ Արցախի ԿԿ ներկայացուցիչ Դավիթ Իշխանյանը մասնակցեց Լոնդոնի «Նավասարդյան» կենտրոնում տեղի ունեցած ՀՅԴ...
Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոսը, Օսմանյան Թուրքիայի իրականացրած Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հիշատակի կապակցությամբ, 10-րդ...
Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը նշանավորելու նպատակով ամերիկյան «The Maple Theater» կինոթատրոնը ցուցադրել է Օսմանյան...
Կալիֆորնիայի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում մարտի 10-ին   Հայոց ցեղասպանության թեմայով երեկույթ կկազմակերպվի՝  «Ինչպես ջուրը...
Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը փետրվարի 20-ին ընդունել է ՀՅԴ Հայ դատի Եվրոպայի հանձնախմբի գրասենյակի...
Փետրվարի 19-ին ԱՄՆ-ում ԼՂՀ մշտական ներկայացուցիչ Ռոբերտ Ավետիսյանը  մասնակցել է ԱՄՆ Կոնգրեսում հայկական հանձնախմբի...
Փետրվարի 23-ի՝ Հայրենիքի պաշտպանի օրվա կապակցությամբ ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանն իր շնորհավորական ուղերձն է հղել...
<<Պաշտպանության բանակը 2014 թվականին կատարել է իր առջեւ դրված խնդիրը,   այն է՝ Արցախի ժողովրդի անվտանգության...
Փետրվարի 20-ին ՀՅԴ Արցախի երիտասարդական միության նախաձեռնությամբ Արցախյան շարժման 27-ամյակին նվիրված ‹‹Հայդուկ››...