Սահմանների բացման գինը․ տնտեսական խոստումներ և ռազմավարական ռիսկեր
Ադրբեջանական շուկան՝ իր ավելի քան 10 միլիոն բնակչությամբ, տեսականորեն կարող է դառնալ սպառման նոր ուղղություն հայկական որոշ արտադրանքների համար։ Սակայն սա դժվար է անվանել տարածաշրջանային առևտրի իրական աշխուժացում, ինչպես փորձում են ներկայացնել իշխանամետ շրջանակները։ Ավելի շուտ խոսքը կարող է լինել միայն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև որոշակի առևտրի ավելացման մասին։
Ադրբեջանն ունի զգալի էներգետիկ պաշարներ՝ նավթ և գազ։ Թեև Հայաստանը կարիք ունի էներգակիրների ներմուծման, սակայն մեր կարծիքով առկա են ռազմավարական գործընկերներ՝ Իրանը և Ռուսաստանը, և սխալ կլինի էներգետիկ առումով կախվածություն ձևավորել քաղաքական հակառակորդ Ադրբեջանից։ Այս ոլորտում հնարավոր ցանկացած համագործակցություն պետք է ունենա հստակ պայմանագրային և անվտանգության երաշխիքներ՝ բացառելու համար տնտեսական կախվածության ստեղծումը, քանի որ հենց դա է Ադրբեջանի ռազմավարական նպատակներից մեկը։
- Ներդրումային միջավայրի բարելավում․
Սահմանների բացումը կարող է հանդես գալ որպես կայունության ազդանշան և որոշ չափով ամրապնդել միջազգային վստահությունը, ինչը ժամանակի ընթացքում կարող է մեծացնել արտասահմանյան ներդրողների հետաքրքրությունը։ Ավելի կանխատեսելի տարածաշրջանային միջավայրը կարող է դրական ազդեցություն ունենալ ներդրումային հոսքերի վրա։
Խաղաղության հեռանկարը կարող է խթանել նաև զբոսաշրջությունը, հատկապես՝ սահմանամերձ համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացումը։ Սակայն այստեղ ևս առկա են լուրջ ռիսկեր՝ հատկապես ժողովրդագրական տեսանկյունից։
Լրացուցիչ նկատառումներ
ա) կարող են թուլանալ Իրանի հետ տնտեսական հարաբերությունները, այդ թվում՝ Կասպից ծովի ավազան դուրս գալու հարցում,
բ) Ադրբեջանը կստանա էական տրանզիտային առավելություններ և լրացուցիչ ֆինանսական հոսքեր,
գ) մինչ օրս Հայաստանը լիարժեք չի օգտվել դեպի Միջին Ասիա ուղղված Իրանի հնարավորություններից, քանի որ Հայաստանի տնտեսությունը ներկայումս ի վիճակի չէ իրականացնել զգալի արտահանում այդ ուղղությամբ, իսկ ներմուծվող անհրաժեշտ ապրանքների մեծ մասը՝ հատկապես գյուղատնտեսական, արդեն իսկ ներկրվում է Իրանից։
Պատմաբան Արմեն Սարգսյան, Genesis Armenia-ի փորձնակ, տնտեսագետ Սասուն Դավիդյան